We zijn terug met een tweede nieuwsbrief! Uit de statistieken blijkt dat onze eerste editie flink is gelezen. En dat is fijn, want we hebben weer veel te delen. Deze keer vind je weer een mix van verhalen, makers, muziek en inspiratie.

In Door Het Oog van de Maker bekijkt Pepijn van Collectief de Amazones vanuit zijn eigen perspectief het werk van Collectief Mynx, een muziektheatercollectief dat op dit moment bij ons in huis is. We nemen je mee naar een nieuwe WIP-Sessie (Werkplaats-in-Progress) en blikken terug op onze Makersdag. Met de rubriek  ‘Hoe is het nu met…? ’ zoeken we een oud-Werkplaats-maker op en bevragen Jantien Fick. En de kettingbrief, waar makers elkaar advies geven en bevragen op uitdagingen uit de praktijk, is doorgestuurd door Club Satelliet en beantwoord door Club Gewalt. Tot slot blikken we daarnaast vooruit op de première van Hedda Gabber en zetten we open calls en andere belangrijke data voor je op een rij.

Hoe kijkt de ene maker naar het werk van een andere maker? In Door Het Oog van de Maker sturen we muziektheatermakers op pad om elkaars voorstellingen te bezoeken en te analyseren. Geen recensie zoals je die gewend bent, maar een blik vanuit het vak: welke keuzes worden gemaakt, wat inspireert, wat verrast en wat roept vragen op?

#2 Door Het Oog van… Pepijn van den Berg (collectief De Amazones) over My Replika Is Better Than You van muziektheatercollectief MYNX. Aanstaande donderdag trappen ze bij ons in Werkplaats Walhalla de reprisetour af, er zijn nog een aantal laatste kaarten beschikbaar en nieuwsbrieflezers krijgen korting (zie hieronder), dus wees er snel bij! De tour loopt nog  t/m januari 2027. Maar lees vooral eerst de observaties van Pepijn: wat valt hem op als maker? Wat neemt hij mee uit de voorstelling en welke vragen blijven hangen?

My Replika Is Better Than You is door de rest van het land t/m 31 januari 2027 te zien!

Gezien op 28 mei tijdens O. festival in Werkplaats Walhalla:
“Na het winnen van de Werkplaats Walhalla Pitch in 2024 ontwikkelde muziektheatercollectief Mynx (Myrthe van der Vuurst de Vries, Amelie Ackx, Mikki Passenier en Luka de Koe) eind vorig jaar de voorstelling ‘My Replika Is Better Than You’ bij Werkplaats Walhalla.

In deze licht-futuristische voorstelling volgen we een koppel, Lynn (Amelie) en Maeve (Myrthe), waarvan de relatie dreigt stuk te lopen. In een laatste poging deze te redden beginnen ze een non-monogame relatie, ieder met hun eigen AI-partner (via de echt bestaande!) app Replika. Langzamerhand verliest vooral Lynn zich compleet in haar nieuwe virtuele partner.

Ze trouwt met haar Replika, krijgt een kind met haar, en geeft schrikbarende hoeveelheden geld uit aan de app. Maar uiteindelijk blijkt deze AI-companion toch ook niet de oplossing.

Met ‘My Replika Is Better Than You’ snijdt Mynx een zeer eigentijds, interessant en steeds actueler wordend onderwerp aan: Artificial Intelligence. In de voorstelling wordt AI hoofdzakelijk gebruikt voor de persoonlijke behoeftes van de personages. Door de actuele opmars van AI en door een bestaande app een grote rol te laten spelen wordt een prikkelende setting gecreëerd. Als publiek vraag je je al snel af in hoeverre dit soort situaties daadwerkelijk voorkomen. Wat ligt er allemaal verborgen op dit vreemde, nieuwe kruispunt tussen de fysieke en de virtuele wereld?

Er wordt in de voorstelling weggebleven van AI als ‘maker’. Tegenwoordig zijn een paar simpele prompts al genoeg voor het genereren van scènes, personages, en zelfs hele muziekstukken. Het gebruik hiervan was wellicht een interessante extra laag geweest in de voorstelling. Had de voorstelling ook gekaapt kunnen worden door AI, net als het liefdesleven van Lynn?

De makers slagen er goed in om de grens tussen deze twee werelden te vervagen, door Lynn bijvoorbeeld een kind te laten krijgen met haar Replika. Het gebruik van AI als tool om bij te dragen aan de voorstelling had dit misschien nog verder kunnen trekken, door de daadwerkelijke schrijvers de controle op hun eigen script te laten verliezen.

Wellicht was deze extra laag iets te veel geweest voor hetgeen dat de makers wilden vertellen. Het stuk voelt in die zin zeker niet eendimensionaal. Maar desalniettemin een gedachte die bij mij achteraf sterk bleef hangen, en die ik zelf als maker met plezier had onderzocht.

Een ander sterk punt aan de voorstelling is het bijzondere decor. Hoofdzakelijk bestaand uit een woud van flexibele witte buizen die uit het grid naar beneden hangen. Midden achterop het toneel staat een couveuse waar niet alleen de baby van Lynn uitkomt, maar die bovendien zeer geslaagd dienstdoet als live muziek station van muzikant Luka de Koe, die de voorstelling voorziet van een overheerlijk elektronisch randje. De buizen worden creatief op meerdere manieren ingezet, met als persoonlijk hoogtepunt de bevallingsscene van Lynn’s Replika, waarbij zij met armen en benen in de buizen gestoken een enigszins angstwekkende half mens/half machine lijkt te worden.

‘My Replika Is Better Than You’ inspireert en zet aan het denken. Het maakt weliswaar niet optismistisch over de toekomst van AI, maar des te nieuwsgieriger naar de toekomst van Mynx.”

Foto: Rik Versteeg

Voor de rubriek ‘Hoe is het nu met..?’ spreken we makers die ooit een voorstelling maakten bij Werkplaats Walhalla en inmiddels hun weg hebben gevonden in de grote, wijde theaterwereld. Deze keer: theatermaker en performer Jantien Fick.

Jantien is een maker die zich niet zo makkelijk in één hokje laat stoppen en beweegt tussen theater, dans en performance. In 2021 won ze de Werkplaats Pitch met Meisjes en Messen. Inmiddels wordt haar werk genomineerd voor belangrijke theaterprijzen: Haar laatste voorstelling De zon en de maan verwisseld is genomineerd voor de BNG Theaterprijs 2026 . Kortom: hoog tijd om eens te vragen hoe het nu eigenlijk met haar is.

In 2021 won je de Werkplaats Pitch van Walhalla met Meisjes en Messen; hoe ben je destijds bij Walhalla terechtgekomen, en als je terugkijkt: herken je de Jantien die daar toen haar voorstelling maakte nog?

“Wow, ik verbaas me erover dat het nog maar vijf jaar geleden is. Maar als ik terugkijk, denk ik: er is inderdaad veel gebeurd in die periode tussen Meisjes en Messen en waar ik nu sta.

Ik heb steeds meer woorden gekregen voor het soort werk dat ik maak. Ik durf radicaler te zijn in mijn keuzes en heb steeds meer vertrouwen in het materiaal dat ik creëer. Langzaam ontwikkel ik daarin echt mijn eigen taal.

Tegelijkertijd herken ik nog heel veel van de manier waarop ik toen dacht, de vragen die ik stelde en hoe ik onderzoek deed. Volgens mij zit daar nog steeds een grote overeenkomst in.

Het grootste verschil is dat ik nu veel meer mijn eigen taal en werelden durf te ontwikkelen. Beweging, dans en tekst komen steeds meer samen en vormen samen een eigen manier van vertellen. Dus in de basis is er veel hetzelfde gebleven, maar ik voel dat ik nu veel meer durf te vertrouwen op mijn eigen stem.”

Sinds Meisjes en Messen is er behoorlijk wat gebeurd: inmiddels ben je met De zon en de maan verwisseld genomineerd voor de BNG Theaterprijs. Voelt die erkenning als een bevestiging dat je als maker op de goede weg bent, of brengt het juist nieuwe verwachtingen en onzekerheden met zich mee?

“Natuurlijk zit er van allebei wel iets in. Ik ben gewoon heel gestaag door blijven werken en dingen blijven maken. Dat is soms ook lastig, omdat het niet altijd makkelijk is om een plek te vinden waar je je werk kunt ontwikkelen. Het werk verandert daar natuurlijk niet van, maar het is heel tof dat het werk dat ik maak wordt gewaardeerd.

Of ik de goede kant op ga? Ergens denk ik: wat is de goede kant? Alsof er één goede richting is. Maar in die zin denk ik wel dat ik de goede kant op ga, omdat ik bezig ben gebleven met onderzoek naar wat voor werelden ik wil creëren. En juist dat wordt nu gezien, in plaats van dat ik iets ‘lekkers’ maak waarvan ik al weet dat het goed gaat vallen.

Dat precies het werk waarin ik de wereld radicaler heb durven maken wordt genomineerd, vind ik echt te gek. Daardoor voel ik: oh ja, het is soms ook spannend om iets te maken waarvoor ik zelf nog niet heel veel voorbeelden heb, of waarin ik werelden samenbreng die ik heel interessant vind. En dat dat resoneert bij mensen, bij een jury, dat zij dat zien en waarderen, is natuurlijk heel leuk.

En natuurlijk is het ook spannend. Je staat ineens op het Nederlands Theater Festival. Ik heb natuurlijk niet besloten dat die voorstelling genomineerd moest worden; dat heeft de jury gedaan. Maar je voelt ook wel dat mensen naar zo’n festival komen met het idee: dit is een goede voorstelling. Dat is spannend, maar ik heb ook heel veel vertrouwen in deze voorstelling en in het team waarmee ik haar heb gemaakt.

Er zijn natuurlijk nog heel veel dingen die ik wil doen. Ik begin zelf ook steeds beter grip te krijgen op wat ik aan het doen ben en wat ik met mijn team aan het onderzoeken ben. Daardoor word ik eigenlijk steeds gretiger naar waar dit heen kan gaan. Daar heb ik heel veel zin in.”

Je schuwt zware en ongemakkelijke thema’s niet, maar er is bij jou ook ruimte voor humor. Hoe geef je het publiek de ruimte om die kant van het onderwerp te zien, juist wanneer het eigenlijk helemaal niet zo grappig is?

“Ik vind het zelf dus ook heel grappig. Ik denk dat het oprecht is. Ik zet er niet bewust humor in als een soort verlichting van de thematiek. Ik ben er eigenlijk nooit zo bewust mee bezig dat iets licht of grappig moet zijn. Want ik denk dat in humor ook zwaarte kan zitten, en andersom. 

Als een voorstelling bijvoorbeeld gebaseerd is op een ontmoeting met mijn buurman met een pistool: natuurlijk was dat vooral heel eng. Maar ik geloof ook dat de meest verdrietige dingen en de momenten waarop je het hardst moet lachen soms heel dicht bij elkaar liggen. Misschien is dat ook een soort copingmechanisme van mij, en sijpelt het daarom altijd door. Of misschien is het gewoon de manier waarop ik naar dingen kijk. Het helpt me om bepaalde werelden aan te gaan en te onderzoeken. 

Ik heb er dus niet echt een exact antwoord op, omdat het bijna vanzelfsprekend komt. Maar leuk om te horen dat je ook humor in mijn voorstellingen ziet, want ik vind ze zelf ook vaak heel grappig. Ik ga ook graag een leuk avondje uit, maar het kan tegelijkertijd verdrietig zijn. Die werelden liggen voor mij heel dicht bij elkaar. 

Ik heb nu ook scènes in mijn voorstelling waar mensen heel erg moeten lachen, terwijl het op zichzelf helemaal geen grappige scène is. Ik denk dat het ook zit in hoe we het op de vloer uitvoeren, hoe Michael [red. acteur in De zon en de maan verwisseld] en ik ermee omgaan. Misschien moet jij het mij maar vertellen!” 

Maken lijkt van buitenaf misschien heel leuk, maar het is natuurlijk ook een vak vol twijfel. Is het inmiddels makkelijker geworden om een voorstelling te maken nu je meer ervaring hebt, of blijft het iedere keer opnieuw een soort vrijwillige vorm van zelfkastijding? 

“Ten eerste: love deze vraag. Altijd, alle twee. Of het makkelijker is geworden? Weet ik niet. Ik heb in ieder geval andere problemen. Er dienen zich nu andere vraagstukken en andere vormen van zelfkastijding aan dan in mijn eerste processen. Natuurlijk zit ik nog steeds heel vaak te denken: wat de fuck ben ik aan het doen? Waarom zouden mensen hiernaar moeten kijken? Die gedachte heb ik heel vaak.

Het spelen zelf vind ik echt het allerleukste op aarde. Maar alles wat daaraan voorafgaat en het eerste halfuur na het spelen , als iedereen zegt: ‘Oh, kom even naar de foyer’, afschuwelijk. Dat vind ik echt de hel.

Maar het maken zelf heb ik deze keer helemaal niet zo ervaren. Ik heb zo’n leuk proces gehad: heel open, hard gewerkt, maar met heel veel plezier. Dus in die zin vond ik het geen makkelijk proces, maar wel een heel fijn proces. Ik heb heel veel teksten geschreven, maar dat heb ik over een langere periode gedaan. Ik denk dat ik heel veel werk heb verzet zonder dat ik doorhad dat het uiteindelijk materiaal zou worden.

Natuurlijk zijn er altijd dingen die niet lekker lopen. In dit proces zat dat minder in het artistieke proces, maar meer in de organisatie. En het kan natuurlijk zo zijn dat mijn volgende project weer een groot zelfkastijdingsritueel wordt, geen idee.

Maar dit proces was te gek. Ik denk dat het per proces verschilt, maar dit was echt een fijn en mooi lopend proces, met hele mooie mensen.”

Tot slot: veel makers die nu bij Werkplaats Walhalla rondlopen staan nog aan het begin van hun carrière. Jij stond daar een paar jaar geleden zelf. Wat had je toen graag willen weten over het kunstenaarschap? En wat kun je misschien maar beter níét weten? 

 “Dit vind ik een moeilijke vraag. Ik kan hier eigenlijk alleen maar op antwoorden dat het juist fijn is om wél meer te weten.” 

 Foto: Bas de Brouwer

Sommige liedjes blijven na een voorstelling nog dagen in je hoofd hangen en verdienen een extra podium buiten de theatervloer. Daarom zijn er de WIP-sessies (Werkplaats In Progress): live-sessies waarin de muziek uit onze muziektheaterproducties ook los van het verhaal op een unieke wijze de aandacht krijgt die het verdient, in de intieme steeg van Werkplaats Walhalla.

Voor deze tweede editie geven we het podium aan Aqueerius en zij brengen zij twee nummers uit Big Fat Trojan Wedding en een nummer uit Beyond the Ball.

Je hebt nog twee kansen om Big Fat Trojan Wedding te zien: op 17 en 18 september tijdens Festival de Verwondering. En/of ga Beyond The Ball bekijken! Die is momenteel op reprise tour door het land en is nog tot 12 december te zien.

Wat was het een fijne dag! Op 6 juli vond de tweede editie van de Werkplaats Walhalla Makersdag plaats. Met een mooie opkomst, inspirerende gesprekken en vooral heel veel gezelligheid kijken we terug op een geslaagde editie. De dag begon met een masterclass Theatrale & muzikale dramaturgie, gegeven door Jeroen van Wijhe en Marco Hoving.

Er werd volop geluisterd, geanalyseerd en uitgewisseld over het maken van muziektheater, met praktische tips waar makers direct mee aan de slag konden. Daarna was het tijd voor de BBQ. Met heerlijk (vegan) eten van onze kok Noreen, fijne versnaperingen en een heleboel makers bij elkaar werd de dag gezellig afgesloten.

Via deze nieuwsbrief houden we je natuurlijk op de hoogte van de volgende uitnodiging. 👀 En bekijk hier de rest van de foto’s! 

Wat als je een negentiende-eeuws theaterpersonage midden op een rave zet? Dat is precies wat Daniëlle Deddens doet in Hedda Gabber. Samen met muzikant en producer Wijnand Gomes en schrijver Jannes Coessens blaast ze Hedda Gabler na 135 jaar nieuw leven in.

De voorstelling is een theatrale botsing tussen toen en nu, tussen constante beweging en de behoefte om juist even stil te staan. Verwacht hyperpop, zwoele ballads, Ibsen en TikToktaal, met een flinke dosis Gen Z-anxiety. Een clubnight on crack, maar ook een ode aan verveling en niets hoeven.

Het idee voor Hedda Gabber won de Werkplaats Walhalla Pitch 2025 en op 16 oktober gaat de voorstelling in première. Zie de rest van de speellijst hieronder.

En leuk nieuws voor jou als nieuwsbrieflezer: je krijgt korting op een kaartje voor Hedda Gabber in Werkplaats Walhalla. Vul via de website de kortingscode ‘Nieuwsbriefkorting’ in en voilà, jouw kaartje kost maar een luttele €10!

De Kettingbrief gaat weer verder! Een maker, collectief of gezelschap stelt een vraag over iets waar ze in de praktijk tegenaan lopen. Een andere maker reageert daarop en geeft het stokje vervolgens weer door met een nieuwe vraag. Zo ontstaat een ketting van ervaringen, vragen en inzichten uit het werkveld.

Deze keer de vraag van Club Satelliet aan Club Gewalt: ‘Hoe zorg je dat je zakelijk leider een volwaardig collectieflid wordt, als diegene niet bij artistieke processen betrokken is?’

“Bij Rick ging dat altijd heel natuurlijk. We kennen hem al sinds onze allereerste voorstelling in 2013 en hij is altijd een volwaardig lid van het collectief geweest.
Onze tipzzz: Laat de zakelijk leider aanwezig zijn bij artistieke gesprekken, zodat diegene praktisch, strategisch en financieel kan meedenken. Betrek de zakelijk leider bij het artistieke maakproces door diegene repetities en doorlopen bij te laten wonen en diens ervaring en feedback mee te nemen. Houd deze persoon op de hoogte van de artistieke missie en visie, zodat die daar een langetermijnstrategie aan kan verbinden. Betrek de zakelijk leider ook bij heidagen en zorg voor FUN, want juist naast alle werkgesprekken gebeurt er veel dat bijdraagt aan een hechte samenwerking.
Dit kan natuurlijk nog wel flink verschillen als je een zakelijk leider hebt op projectbasis ipv vast bij de groep. Maar dan nog denk ik dat je deze tips goed kunt toepassen.
Rick is inmiddels net vertrokken, dus ook wij zullen dit de komende tijd zelf in de praktijk moeten brengen.

Liefs Club Gewalt”

Onze vraag aan Studio Deddens:

Wij kijken erg naar uit naar Hedda Gabber, YES! Onze vraag; Jullie gaan voor het eerst een avondvullende voorstelling maken. Wat vind je daar spannend aan en waar kijk je het meest naar uit? Ennn hoe hoog is de hoogte bpm? 😉

❤️ Speellijst MYNX: My Replika Is Better Than You (reprise tour)
❤️ Speellijst Aqueerius: Reprise tour Beyond The Ball (reprise tour)
❤️ Speellijst Studio Deddens: Hedda Gabber
❤️ Speellijst Schwung: Jean Cement

• 💙 Tot 28 sept kun je je inschrijven voor de Open Call van het Café Theater Festival
  💙 Giovanni Brand is met de Werkplaats Walhalla-productie No Man’s Land genomineerd voor de Toneelschrijfprijs 2026! Vandaag wordt de winnaar bekendgemaakt
  💙 Wil jij jouw talent ontwikkelen en ervaring opdoen in de podiumkunsten? Schrijf je in, vóór 22 sept, de MOMO Young Talents Club ’26!
  💙 Schwung heeft de crowdfunding voor hun nieuwe voorstelling Jean Cement gehaald! 🎉 Gefeliciteerd! Wil jij de voorstelling ook steunen? Doneren kan nog t/m 15 september
  💙 ‘Ons’ (oud-) Werkplaats Walhalla-maker Romy Moons is te zien in de NPO-serie Bovensloters!  Ze transformeerde voor de Brabantse crimeserie in het personage ‘Lange Wappe’
• 

Bedankt voor het lezen! We vinden het heel fijn om met jullie te delen wat onze getalenteerde Werkplaatsmakers in huis doen én waar ze na het uitvliegen mee bezig zijn.